The Paradigm Shift

They are natural laws that cannot be broken. As Cecil B. DeMille observed of the principles contained in his monument

[อ่าน] คิด เขย่า โลก สฤณี อาชวนันทกุล

หนังสือเล่มแรกที่อ่าน ของ คุณ สฤณี คือ เรื่องสุดท้าย ที่มหาวิทยาลัยไม่ได้สอน ถึงแม้จะเป็นงานแปลแต่ก็รู้สึกได้ว่า งานแปลของ คุณสฤณีน่าสนใจ พอเวลาเจอหนังสือ ของคุณสฤณีก็มักจะสนใจ ซื้อเก็บแต่ไม่ได้อ่าน เช่น เขียวเปลี่ยนโลก คิดถึงหนังสือเขียวเปลี่ยนโลก แล้วก็คิดถึง ไม่สงบจึงประเสริฐ​มาแนวเดียวกัน แค่ชื่อเรื่องก็ง่วง แล้วก็ไม่ได้อ่านตามระเบียบ

   จนผ่านมา ช่วงหลัง ๆได้มีโอกาสเล่นบอร์ดเกม แล้วก็ได้เจอหนังสือ ของคุณ สฤณีอีกเช่นเคย คือ Board game universe เขียนได้ครอบคลุม มาก แล้วมาวันนี้จังหวะหาหนังสืออ่าน เจอ คิด เขย่า โลก
ซึ่งพูดถึงนักคิดต่าง ๆมาก มาย

รวมไปถึงอยากได้หนังสือ เก่า ๆของ คุณสฤณีคือ ตกน้ำไม่ไหล กับ To think well is good, to think right is better. จะว่าไปค่อยหาละกัน หนังสือเยอะเกินอ่านไม่ทัน เป็นบ้า :(

การศึกษาประวัติศาสตร์ แบบวิทยาศาสตร์​ : Jared Diamond

อันตรายของ "ประชาธิปไตยไร้เสรี" ในมุมมอง ของ Fareed Zakaria

Amartya Sen ผู้บุกเบิกเศรษฐศาสตร์สวัสดิการ

Lawrence Lessig ผู้นำขบวนการรณรงค์เพื่อวัฒนธรรมเสรี

Muhammad Yunnus บิดาแห่งแนวคิด Microcredit

Edward Said ผู้ตีแผ่มายาคติของ "การปะทะระหว่างอารยธรรม"

Jimmy Wales ผู้สร้างโลกแห่งความรู้อันเสรีไร้พรมแดน

Adam Smith บิดาแห่งทุนนิยมเสรีที่อยู่ชายขอบกว่าที่คุณคิด

Rudolf Amenga-Etego นักต่อสู้เพื่อชุมชนในสงคราม

Amy Domini ผู้บุกเบิกการลงทุนเพื่อสังคม(Socially Responsible Investing)

William Easterly นักพัฒนาผู้ชี้อันตรายของการผูกขาดเงินช่วยเหลือ

Lester Brown ผู้รณรงค์ "การพัฒนาอย่างยั่งยืน" และชี้ทางออกจากวิกฤติอาหาร

Yochai Benkler นักกฎหมายผู้ชี้พลังของการผลิตนอกระบบตลาด (nonmarket-based production)

Paul Hawken หนึ่งในผู้บุกเบิกกระบวนทัศน์ "ทุนนิยมธรรมชาติ"

John Kenneth Galbrith สุภาพบุรุษนักเศรษศาสตร์ชายขอบผู้ยิ่งใหญ่

Kwame Anthony Appiah โสกราตีสยุคโลกาภิวัตน์ ผู้รณรงค์ความหลากหลาย

Janine Benyus ผู้รณรงค์ "ชีวลอกเลียน" (Biomimicry) สู่โลกที่ยั่งยืน

https://biomimicry.net/

https://asknature.org/

หนังสือ Biomimicry: Innovation Inspired by Nature

ตัวอย่างอาคารสำนักงานชื่อ Eastgate Building ในกรุงฮาราเร ซิมบับเว
ที่ลอกเลียนแบบจอมปลวกพันธุ์ macrotermes michaelseni ออกแบบโดย Mick Pearce

Amory Lovins เขียนความแตกต่างของ Biomimicry กับ Bioengineering
ไว้ใน Heroes of the Environment

ธรรมชาติจะเป็นแบบอย่างให้เรา

เซล์แสงอาทิตย์ที่เลียนแบบใบไม้

เส้นใยทนทานที่ทอด้วยวิธีของแมงมุม

เซรามิกกันแตกที่ลอกเลียนแบบไข่มุก

ยารักษาโรคมะเร็งที่ต้องขอบคุณลิงชิมแปนซี

ธัญยพืชยืนต้นได้ที่ได้แรงบันดาลใจจากหญ้าคา

คอมพิวเตอร์ที่ส่งสัญญาณเหมือนเซลล์ในสิ่งมีชีวิต

ระบบเศรษฐกิจวงจรปิด ที่ใช้บทเรียนของต้นสนแดง แนวปะการัง และป่าต้นโอ๊ก

Robert Monks และ Jang Ha Sung ผู้ถือหุ้นนักเคลื่อนไหวรุ่นบุกเบิก ผู้รณรงค์ธรรมาภิบาลบริษัท

Sanjit Bunker Roy ผู้พลิกตำราการศึกษาด้วย "วิทยาลัยเท้าเปล่า"

Raghuram Rajan และ Luigi Zingales ผู้ชี้ว่านายทุนคือศัตรูหมายเลขหนึ่งของทุนนิยม

Cameron Sinclair สถาปนิกผู้รณรงค์ "การออกแบบเพื่อมนุษย์ชาติ"

หนังสือ Design like you give a damn.

Noam Chomsky มโนธรรมแห่งยุคโลกาภิวัฒน์

Nicholas Negroponte ผู้ปิด "ช่องว่างดิจิทัล" และปฏิรูปวิธีเรียนรู้

Masanobu Fukuoka เกษตรกรผู้ปฏิวัติยุคสมัย ด้วยฟางเส้นเดียว

เขียนหนังสือเรื่อง  The one straw revolution

Peter Singer หลักการในการทำบุญและประเด็นทางศีลธรรมในการบริจาคเงิน

Nassim Taleb นักสถิติผู้ชี้ความหลงตัวเองของมนุษย์ และขีดจำกัดความรู้

Neil Postman นักสังคมศาสตร์ ผู้หยั่งรู้อนาคตและรู้ทันเทคโนโลยี

เขียนหนังสือเรื่อง Amusing Ourselves to death

สุททรพจน์เรื่อง Informing Ourselves to Death ของ Neil Postman ที่รับคำเชิญของ German Infotmatics Society

George Bernard Shaw กล่าวว่า All professions are conspiracies against the common folk

ไม่มีใครเลยที่อธิบายข้อเสียของเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ ยกเว้น คนเดียวคือ Joselp Weizenbaum

การเปลี่ยนแปลงของเทคโลโนโลยีนั้นเป็นการต่อรองแบบเฟาส์ (Faustian Bargain)

Richard Thaler หัวหอกเศรษศาสตร์ใหม่ที่ "มองคนเป็นคน"

เขียน Nudge

หนังสือ Misbehaving: The making of Behavioral Economics

Elon Musk นักธุรกิจแห่งศตวรรษที่ 21

การศึกษาไทย ในอดีต

การขาดแคลน บุคคลที่เรียกว่า "ครู" ในสังคมไทย ทำให้การสั่งสอนอบรม "ศิษย์" นั้น ไม่สัมฤทธิ์ผล
ทั้งที่รู้ดีแกใจ ว่าปัญหาหลักของการขาดแคลนส่วนสำคัญคือเรื่อง ผลตอบแทน ถามว่าการแก้ไข้ปัญหาเรื่องนี้ยากเกินความสามารถชนชั้นปกครอง หรือไม่  เป็นคำถามที่น่าสนใจ
อีกคำถามคือ ชนชั้นปกครอง สนใจจะแก้ไขปัญหาเรื่องนี้หรือไม่

น่าสนใจตรงที่ถ้าการศึกษาไม่เกิดขึ้น คนก็เปรียบได้กับคนที่ไร้การศึกษา ซึ่งก็ดีเหมือนกัน ปกครองง่ายดีแท้ ส่วนคนที่ดูจะมีสติปัญญาปราดเปรื่องก็ดันถูกล้างสมองให้เรียนแต่การหาเงินเลี้ยงชีพ ไม่ได้ศึกษาหาความจริงกันเลย !

[อ่าน] คนเก่าเล่าเรื่อง

การแต่งตั้งอาจารย์นั้น สำคัญเหนือสิ่งอื่นใดทั้งหมด ถ้าพวกผู้รู้จะคงควบคุมกิจการภายในมหาวิทยาลัยไว้ได้ต่อไป แม้ว่าโดยทั่วไปแล้ว ท่านพวกนี้มักจะสนใจอยู่แต่ศัพท์แสงทางวิชาการ หาไม่ ก็ไปให้ความสำคัญกับหลักสูตร กับผลได้ในทางลงทุน กับการวางแผนโดยส่วนเฉลี่ยและกับจำนวนนักเรียน ฯลฯ

ทำอย่างไร จึงจะหาได้คนที่เหมาะ มาเป็นเส้นเลือดของชีวิตมหาวิทยาลัย โดยที่คนดังกล่าวจักต้องปรากฏออกมาอย่างเด่นชัดว่าเป็นคนพิเศษ เป็นผู้รู้ที่มีผลงาน เป็นครูที่เอาใจใส่ และยั่วยุศิษย์ เป็นคนที่คิดได้ลึกซึ้งในทางวิชาการ และคิดฝันเป็นด้วย ประกอบกับเป็นคนใจกว้าง และเป็นคนใจสูงพร้อม ๆกันในตัว แล้วเราจะหาเพชรน้ำหนึ่งเช่นนี้ได้ที่ไหน

เวลาจะต้องเลือก ดูหลักการจะจางหายไป หมอนี่คิดได้ลึกซึ้งไม่ซ้ำแบบใครก็จริงแหล่ แต่ว่าความคิดของเขาฟังขึ้นละหรือ หมอนี่เต็มไปด้วยชีวิตชีวา แต่ว่าออกจะหยาบคายไปหน่อยละกระมัง เวลาเขาพูด มีคนชอบฟังมากใช่ไหม แต่รู้ได้อย่างไรว่าอ้ายหมอนี่จะไม่ตั้งตัวเป็นผู้นำฝ่ายค้านขึ้นมา คนคนนี้เป็นคนเอาใจยาก เห็นทีเพื่อนอาจารย์จะรับเขาไว้ไม่ได้

ผลก็คือ เลือกคนไม่มีพิษไม่มีภัย ก็เลยได้แต่พวกหางกะทิเป็นอาจารย์

แปลจาก The Dons ของ Noel Annan, หน้า 157 ใน สอดสร้อยมาลา ศิวาลังการ โดย ส.ศิวรักษ์)





เมืองไทยยังเป็นระบบศักดินา ระบบชนชั้น ฉะนั้นผมเป็นชนชั้นที่ได้เปรียบ ผมจึงต้องอยู่ฝ่ายคนที่เสียเปรียบ ถ้าคนที่ได้เปรียบไม่อยู่ข้างคนที่เสียเปรียบ เราไม่รู้ตัวหรอกว่าเราเอาเปรียบเขา เรารังแกคนเล็กคนน้อยโดยไม่รู้ตัว เพราะฉะนั้นมนุษย์เรา ยิ่งใหญ่โตแค่ไหนก็ต้องไปอยู่ฝ่ายคนเสียเปรียบขนาดนั้น โดยเฉพาะคนที่นั่งบัลลังก์ศาล ถ้าศาลไปเห็นคนในคุก ศาลจะเปลี่ยนจุดยืนมาก ผมอยากรู้ว่าศาลคนไหนเข้าไปดูคนในคุกบ้าง


ตอนนี้ก็มีเสียงบ่นมาก ศาลตัดสินตะแบงหลายต่อหลายครั้งเพื่อจะอวดว่าตัวเก่ง อย่าไปอวดว่าเก่งครับ ความเก่งจะเกิดขึ้นจากความอ่อนน้อมถ่อมตัว ความเก่งจะเกิดขึ้นเมื่อเราแม่นในความยุติธรรม ความเก่งจะเกิดขึ้นเมื่อเรามองกว้าง ๆ อย่าเอาความทุกข์ยากให้คน คริสต์มาส ฮัมฟรีย์ส(Chrismas Humphreys) เป็นคนตั้งพุทธสมาคม ท่านเป็นอัยการมานาน ภายหลังเป็นศาลด้วย ถ้าคดีมาถึงท่าน ท่านจะให้ไปทางเมตตากรุณาเป็นหลัก แสดงว่าเขานับถือพุทธจริงๆ พวกเราหลายคนที่อ้างว่านับถือพุทธ แต่เข้าไม่ถึงพุทธธรรม ถ้าเข้าถึงพุทธธรรม การตัดสินคดีต้องมีการุนยธรรม เมตตาธรรม พร้อมๆ กับความยุติธรรมไม่ใช่เปรี้ยงๆ 5 ปี 10 ปี



John Dryden กวีชาวอังกฤษในยุคการฟื้นฟูราชวงศ์อังกฤษ (English Restoration)
John Milton กวีชาวอังกฤษ ผู้ประพันธ์มหากาพย์ Paradise Lost


Raphael จิตกรเอกในยุคเรอเนซองส์

Michaelangelo จิตรกรเอกใยยุคเรอเนซองส์


อาจารย์เจตนา(นาควัชระ) เชี่ยวชาญภาษาเยอรมัน เยอรมนีนี่มีกวี มีศิลปิน มีนักรบมากมาย แต่เขาตั้งชื่อว่าสถาบันเกอเธ่ (Goethe) เป็นสถาบันวัฒนธรรมอยู่ทั่วโลกเลย แสดงให้เห็นว่าเขายกย่องกวี ยกย่องนักปราชญ์ แต่ที่อินเดียเขาไม่ได้ตั้งชื่อสถาบันว่า เกอเธ่ แต่ใช้ชื่อของ Max Muller ซึ่งเป็นคนเยอรมันที่แปลงสัญชาติเป็นอังกฤษแต่ผลิตงานด้านภาษาสันสกฤษดี ที่สุดในบรรดาฝรั่งด้วยกัน จนได้รับการยกย่อง อันนี้แหละครับ เยอรมนีมีโอกาสให้คนของเขาเข้าหาความเป็นเลิศได้


T.S. Eliot เป็นชาวอเมริกัน มาอยู่อังกฤษเป็นกวีเบอร์หนึ่งของอังกฤษ สุดท้ายยอมทิ้งงาน เพื่อเป็นบรรณาธิการ

[อ่าน] เสฐียรโกเศศ ตามทัศนะ ส.ศิวรักษ์

จะหาใครที่ทำคุณประโยชน์ให้แก่วงวิชาการของไทย

ยิ่งไปกว่าพระยาอนุมานราชธนเป็นไม่มี

ในหนังสือภาษาอังกฤษที่รวบบทความของท่านนั้น

มีทั้งที่ตีพิมพ์ในต่างประเทศ และในประเทศนี้ เล่มล่าสุด

Essays on Thai Folklore by Phya Anuman Rajadhon

พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ ประทานคำนำว่า

ผู้รู้ชาวต่างประเทศที่มาเมืองไทย

ย่อมตรงไปหาท่าน หรือหาไม่ก็ต้องอาศัยงานนิพนธ์ของท่านเป็นหลัก

เรื่อง ชีวิตและพิธีของไทยโบราณ(Life and Rituals of Old Siam) ของ เกตนีย์

ตัวท่านเองได้เขียนตำราให้ราชบัณฑิตยสถานมากเล่ม เช่น

นิรุกติศาสตร์

การศึกษาเรื่องประเพณีไทย

ชีวิตชาวไทยสมัยก่อนปัจจุบัน

ในด้านการเขียนหนังสือ ท่านมีชื่อเสียงในนามปากกาว่า เสฐียรโกเศศ 

ควบคู่ไปกับพระสารประเสริฐ(เจ้าของนามปากกา นาคะประทีป)

ได้แปล

หิโตปเทศ ร่วมกัน

กามนิต

ลัทธิของเพื่อน

รวมข้อเขียนจากนักวิชาการทั่วโลกเพื่อเป็นอนุสรณ์แด่ท่านในนามว่า 

In Memorian Phya Anuman Rajadhon

ในขณะที่ พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ ชักชวนให้ไปสอน 

นิรุกติศาสตร์​นั้น ท่านได้อ่านหนังสือเพิ่ม จนสามารถเขียนออกมาเป็นตำราทางวิชานี้ 2 เล่ม

เมื่อต้องสอนวิชาศาสนาเปรียบเทียบท่านก็มิได้อาศัยเพียงพื้นความรู้จาก "ลัทธิของเพื่อน"

แต่ก็ได้ศึกษาเพิ่มเติม จนเขียนออกมา เป็น ศาสนาเปรียบเทียบ 

ดู พระยาอนุมานราชธนตามทัศนะของคนรู้จัก

ดูหนังสือ ประวัติครู (คุรุสภา)

ห้าชีวประวัติในทัศนะ ส.ศิวรักษ์

ดู พระสารประเสริฐที่ข้าพเจ้ารู้จัก ผู้อ่านจะได้รู้จักเพื่อนรักที่สุดของเสฐียรโกเศศ

ท่านพูดอยู่เสมอว่าในทางวิชาความรู้เรื่องเมืองไทยแล้วในบัดนี้ผู้ที่รู้ลึกซึ้งอย่างมีหลักเกณฑ์ย่อม

ได้แก่ พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นพิทยลาภพฤฒิยากร อย่างไม่มีปัญหา

ในทางไหวพริบสติปัญญาโดยเฉพาะในด้านบัญญัติศัพท์ 

ท่านยกย่องพระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์เป็นอเนกปริยาย

หนังสือ ผีสาวเทวดา

มหาตมะคานธี (กรุณา กุศลาสัย แปลอาจเป็นหนังสือเล่มสุดท้าย ที่พระยาอนุมานราชธนเขียนคำนำให้)

พระยาอนุมานราชธนที่ข้าพเจ้ารู้จัก

ดูหนังสือ อุตมสงฆ์ฟาเหียน ของประภาศิริ ว่ามีคำนำของ เสฐียรโกเศศ

หนังสือพระภัทรมุนีที่ข้าพเจ้ารู้จัก ส.ศิวรักษ์

งานปลีกของเสฐียรโกเศศ เช่น ชุด จับโป๊ยล่อหั่น และลัทธิศาสนาของจีน

หนังสือเรื่อง สยามมาตาเทวี ของ เสฐียรโกเศศ

ดู สาส์นสมเด็จ

หนังสือ สรรพสาระ ของ สุลักษณ์ ศิวรักษ์

ดูพระประวัติตรัสเล่า ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส 

หนังสือ ประเพณีเนื่องในการเกิดและการตาย 

แล้วจึงขยายเป็น ประเพณีไทย(๔ เล่ม)

หนังสือ เจดีย์​

หนังสือ ประวัติกรมศุลกากร 

หนังสือ ประเพณีสงกรานต์

หนังสือ ความทรงจำ ของสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพ

หนังสือ พระประวัติตรัสเล่า ของสมเด็จพระมหาสมณเจ้ากรมพระยาวชิรญาณวโรรส

ดู สัมภาษณ์เสฐียรโกเศศ

ดู จดหมายโต้ตอบระหว่างเสฐียรโกเศศกับ ส.ศิวรักษ์

หนังสือ พระยาอนุมานราชธนตามทัศนะของคนรู้จัก

ชีวประวัติพระยาอนุมานราชธน(ฉบับเก็บความ)

หนังสือ กินหมากในแง่อักษรศาสตร์

รายชื่อหนังสือดี 100 เล่ม ที่คนไทยน่าควรอ่าน

เป็นงานวิจัย ของ วิทยากร เชียงกูล ซึ่งร่วมกับคณะวิจัยอีก 10 ท่าน ชื่อ  "โครงการวิจัยเพื่อคัดเลือกและแนะนำหนังสือดีในรอบศตวรรษ"  ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากสำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.) หลักเกณฑ์ในการคัดเลือก  1. เป็นหนังสือภาษาไทยที่เขียนขึ้นในช่วงสมัยรัชกาลที่ 5 ถึงปี พ.ศ.2519ที่จัดป็นหนังสือประเภทคลาสสิค หรือโมเดิร์นคลาสสิค มีค่าควรอ่านได้ทุกยุคสมัย  2. เป็นหนังสือที่มีศิลปะในการเขียนและการใช้ภาษาที่ดี มีคุณค่าทางศิลปวรรณกรรม ครบถ้วนตามแนวทางของวรรณกรรมโลกหรือวรรณกรรมสากล  (ความงาม, ความไพเราะ, ความสะเทือนอารมณ์) และเนื้อหาสาระที่ตีความหมาย, สะท้อนชีวิต และสังคม  3. เป็นหนังสือที่มีเนื้อหาสาระที่แสดงออกถึงความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ ช่วยให้ผู้อ่านมีทัศนะต่อชีวิตและต่อโลกกว้างขึ้น ได้รับความรู้ ความคิดความอ่าน ความบันเทิงทางศิลปะวัฒนธรรม ซึ่งเป็นประโยชน์ ให้ผู้อ่านมีความฉลาดและมีความคิดแบบเสรี หรือมีทัศนคติที่กว้างมากขึ้น เข้าใจชีวิตและสังคมมากขึ้น และช่วยให้ลดการมีอคติในเรื่องเผ่าพันธ์ เพศ ฯลฯ 4. เป็นหนังสือที่มีความโดดเด่น มีอิทธิพลต่อความคิด อารมณ์ ความรู้สึกของผู้อ่านจำนวนมากในยุคหนึ่ง ที่มีผลสืบทอดมาถึงปัจจุบัน ส่วนหนึ่งของหลักเขตทางประวัติศาสตร์วรรณกรรม คณะผู้วิจัย วิทยากร เชียงกูล, ทวีป วรดิลก, ดร.ชลธิรา สัตยาวัฒนา, ดร.ไชยันต์ รัชชกูล, รศ.พรภิรมณ์ เชียงกูล, ธรรมเกียรติ กันอริ, ธัญญา ผลอนันต์, พิทยา ว่องกุล, กมล กมลตระกูล, พรพิไล เลิศวิชา, พิมล เมฆสวัสดิ์ คณะกรรมการชี้ทิศทาง ดร.เจตนา นาควัชระ, คำสิงห์ ศรีนอก, ดร.ฉัตรทิพย์ นาถสุภา, ดร.ชัยวัฒน์ คุประตกุล, นิตยา มาศะวิสุทธิ์, อำพล สุวรรณธาดา

รายชื่อหนังสือดี 100 เล่ม ที่คนไทยน่าควรอ่าน

ประเภทบันเทิงคดี (FICTION)

ก. กวีนิพนธ์และบทละคร 

1. ประชุมโคลงโลกนิติ - สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระยาเดชาดิศร 

2. เสภาศรีธนญไชยเชียงเมี่ยง 

3. นิราศหนองคาย - หลวงพัฒนพงศ์ภักดี 

4. สามัคคีเภทคำฉันท์ - ชิต บุรทัต 

5. มัทนะพาธา - พระบาทสมเด็จพระมงกุฏเกล้าเจ้าอยู่หัว 

6. โคลงกลอนของครูเทพ - เจ้าพระยาธรรมศักดิ์มนตรี 

7. บทละครเรื่องพระลอ - พระเจ้าบรมวงศ์เธอ กรมพระนราธิปประพันธ์พงศ์ 

8. ขอบฟ้าขลิบทอง - อุชเชนี 

9. เราชะนะแล้ว, แม่จ๋า. - นายผี 

10. บทกวีของเปลื้อง วรรณศรี 

11. บทกวีของจิตร ภูมิศักดิ์ - จิตร ภูมิศักดิ์ 

12. จงเป็นอาทิตย์เมื่ออุทัย - ทวีปวร 

13. กวีนิพนธ์ - อังคาร กัลยาณพงศ์ 

14. ขอบกรุง - ราช รังรอง 

15. เพียงความเคลื่อนไหว - เนาวรัตน์ พงษ์ไพบูลย์

ข. นิยาย 

16. ละครแห่งชีวิต - ม.จ. อากาศดำเกิง รพีพัฒน์ 

17. กามนิต - เสฐียรโกเศศ, นาคะประทีป 

18. ดำรงประเทศ - เวทางค์ 

19. ผู้ชนะสิบทิศ - ยาขอบ 

20. หนึ่งในร้อย - ดอกไม้สด 

21. บางระจัน - ไม้ เมืองเดิม 

22. หญิงคนชั่ว - ก. สุรางคนางค์ 

23. พล นิกร กิมหงวน - ป. อินทรปาลิต 

24. ปักกิ่ง-นครแห่งความหลัง - สด กูรมะโรหิต 

25. เราลิขิต-บทหลุมศพวาสิฏฐี - ร.จันทพิมพะ 

26. เมืองนิมิตร - ม.ร.ว.นิมิตรมงคล นวรัตน์ 

27. แม่สายสะอื้น - อ. ไชยวรศิลป์ 

28. พัทยา - ดาวหาง 

29. แผ่นดินนี้ของใคร - ศรีรัตน์ สถาปนวัฒน์ 

30. มหาบัณฑิตแห่งมิถิลานคร - แย้ม ประพัฒน์ทอง 

31. ปีศาจ - เสนีย์ เสาวพงศ์ 

32. สี่แผ่นดิน - ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช 

33. ทุ่งมหาราช - มาลัย ชูพินิจ 

34. แลไปข้างหน้า - ศรีบูรพา 

35. เสเพลบอยชาวไร่ - รงค์ วงษ์สวรรค์ 

36. จดหมายจากเมืองไทย - โบตั๋น 

37. เขาชื่อกานต์ - สุวรรณี สุคนธา 

38. สร้างชีวิต - หลวงวิจิตรวาทการ 

39. ตะวันตกดิน - กฤษณา อโศกสิน 

40. สร้อยทอง - นิมิตร ภูมิถาวร 

41. พิราบแดง - สุวัฒน์ วรดิลก 

42. ลูกอีสาน - คำพูน บุญทวี

ค. เรื่องสั้น 

43. นิทานเวตาล - น.ม.ส. 

44. จับตาย : รวมเรื่องเอก - มนัส จรรยงค์ 

45. เรื่องสั้นของป. บูรณปกรณ์ (ชีวิตจากมุมมืด, ดาวเงิน) - ป. บูรณปกรณ์ 

46. เสาชิงช้า, เอแลนบารอง และเรื่องสั้นอื่นๆ ของ ส. ธรรมยศ 

47. พลายมลิวัลลิ์ และเรื่องสั้นบางเรื่อง ของถนอม มหาเปารยะ 

48. ผู้ดับดวงอาทิตย์ และเรื่องสั้นอื่นๆ - จันตรี ศิริบุญรอด 

49. ยุคทมิฬ และเรื่องสั้นอื่นๆ ของ อิศรา อมันตกุล 

50. เรื่องสั้นชุดเหมืองแร่ - อาจินต์ ปัญจพรรค์ 

51. ฟ้าบ่กั้น - ลาว คำหอม 

52. ชุดเพื่อนนักเรียนเก่า "เพื่อนเก่า" - เสนอ อินทรสุขศรี 

53. รวมเรื่องสั้นบางเรื่องของฮิวเมอร์ริสต์ - ฮิวเมอร์ริสต์ 

54. ฉันจึงมาหาความหมาย - วิทยากร เชียงกูล 

55. คนบนต้นไม้ - นิคม รายวา

ประเภทสารคดี/บทความ (NON FICTION)

ก. ประวัติศาสตร์ 

56. ประวัติกฎหมายไทย - ร. แลงกาต์ 

57. นิทานโบราณคดี - สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ 

58. โฉมหน้าศักดินาไทย - จิตร ภูมิศักดิ์ 

59. กบฏ ร.ศ. 130 - เหรียญ ศรีจันทร์, ร.ต.เนตร พูนวิวัฒน์ 

60. เจ้าชีวิต - พระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ 

61. ศาลไทยในอดีต - ประยุทธ สิทธิพันธ์ 

62. ประวัติศาสตร์ไทยสมัย 2352-2453 ด้านสังคม - ชัย เรืองศิลป์ 

63. สังคมไทยในสมัยต้นรัตนโกสินทร์ 2325 - 2416 - ม.ร.ว. อคิน รพีพัฒน์

ข. การเมือง,ประวัติศาสตร์ร่วมสมัย, เศรษฐศาสตร์ 

64. ทรัพยศาสตร์ - พระยาสุริยานุวัตร 

65. เบื้องหลังการปฏิวัติ 2475 - กุหลาบ สายประดิษฐ์ 

66. ความเป็นอนิจจังของสังคม - ปรีดี พนมยงค์ 

67. ท่านปรีดี รัฐบุรุษอาวุโส ผู้วางแผนเศรษฐกิจไทยคนแรก - เดือน บุนนาค 

68. โอ้ว่าอาณาประชาราษฎร - สนิท เจริญรัฐ 

69. ไทยกับสงครามโลกครั้งที่สอง - ดิเรก ชัยนาม 

70. สันติประชาธรรม - ป๋วย อึ๊งภากรณ์ 

71. ห้าปีปริทัศน์ - ส. ศิวรักษ์ 

72. "วันมหาปิติ" วารสาร อมธ.ฉบับพิเศษ 14 ตุลาคม 2516 - องค์การบริหารกิจกรรมนักศึกษา มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

ค. ศิลปะ ภาษาและวรรณกรรม วรรณกรรมวิจารณ์ 

73. วรรณคดี และวรรณคดีวิจารณ์ - วิทย์ ศิวะศิริยานนท์ 

74. ประติมากรรมไทย - ศิลป พีระศรี 

75. วรรณสาส์นสำนึก - สุภา ศิริมานนท์ 

76. วิทยาวรรณกรรม - พระเจ้าวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ์ 

77. ความงามของศิลปไทย - น. ณ ปากน้ำ 

78. ภาษากฎหมายไทย - ธานินทร์ กรัยวิเชียร 

79. วรรณไวทยากร ชุมนุมบทความทางวิชาการ ฉบับวรรณคดี - เจตนา นาควัชระ และมล.บุญเหลือ เทพยสุวรรณ 

80. แสงอรุณ 2 - แสงอรุณ รัตกสิกร

ง. สังคมวิทยา, มานุษยวิทยา, ประวัติศาสตร์สังคม 

81. พระราชพิธีสิบสองเดือน - พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว 

82. สาส์นสมเด็จ - สมเด็จฯ กรมพระยาดำรงราชานุภาพ และสมเด็จเจ้าฟ้าฯ กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ 

83. 30 ชาติในเชียงราย - บุญช่วย ศรีสวัสดิ์ 

84. เทียนวรรณ - สงบ สุริยินทร์ 

85. กาเลหม่านไต - บรรจบ พันธุเมธา 

86. นิทานชาวไร่ - น.อ.สวัสดิ์ จันทนี 

87. ภารตวิทยา - กรุณา-เรืองอุไร กุศลาสัย 

88. ฟื้นความหลัง - พระยาอนุมานราชธน 

89. ความเป็นมาของคำสยาม ไทย, ลาว และขอม และลักษณะทางสังคมของชื่อชนชาติ - จิตร ภูมิศักดิ์ 

90. อัตชีวประวัติ หม่อมศรีพรหมา กฤดากร - หม่อมศรีพรหมา กฤดากร 

91. 80 ปีในชีวิตข้าพเจ้า - กาญจนาคพันธ์

จ. ศาสนา, ปรัชญา 

92. พระประวัติตรัสเล่า - สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส 

93. พระไตรปิฎก ฉบับสำหรับประชาชน - สุชีพ ปุญญานุภาพ 

94. ปัญญาวิวัฒน์ - สมัคร บุราวาศ 

95. พุทธธรรม - พระธรรมปิฎก 

96. อิทัปปัจจยตา - พุทธทาสภิกขุ

ฉ. ธรรมชาติ, วิทยาศาสตร์ 

97. หนังสือแสดงกิจจานุกิจ - เจ้าพระยาทิพากรวงษ์ 

98. แพทยศาสตร์สงเคราะห์ - คณะกรรมการแพทย์หลวงในรัชกาลที่ 5 

99. ธรรมชาตินานาสัตว์ - บุญส่ง เลขะกุล 

100. ขบวนการแก้จน - ประยูร จรรยาวงษ์

๔๐๐ คำถาม ประมวลเกร็ดชีวิตและงาน ๑๐๐ ปีชาตกาล ๔ นักเขียนไทย

๔ นักเขียนไทยในที่นี้ หมายถึง 

ม.จ.อากาศดำเกิง

ดอกไม้สด

ศรีบูรพา

ไม้ เมืองเดิม

ซึ่งเกิดในปี ๒๔๔๘ ดังนั้นหนึ่งซื้อเล่มนี้จึงตีพิมพ์ในปี ๒๕๔๘

แต่ผม อ่านในปี ๒๕๕๙ 

๑๐๐ คำถามเกร็ดชีวิตและงาน

ม.จ.อากาศดำเกิง

ผู้ประพันธ์หนังสือ ละครแห่งชีวิต 

นอกจากนี้แล้วยังมี

ผิวเหลืองหรือผิวขาว

วิมานทลาย

เพื่อนร่วมสมัย มี 

ดอกไม้สด เจ้าของผลงาน  ศัตรูเจ้าหล่อน

ศรีบูรพา เจ้าของผลงาน ปราบพยศ

หนังสือ อากาศดำเกิงสำนึก คือ การนำผิวเหลืองหรือผิวขาว และวิมานทลายมารวมเล่ม

อาจจะกล่าวได้ว่า ละครแห่งชีวิตเป็นต้นแบบนิยายในต่างแดน เรื่องอื่น ๆเช่น

ข้างหลังภาพ ของ ศรีบูรพา

ปักกิ่งนครแห่งความหลัง ของ สด กูรมะโรหิต

ความรักของวัลยา ของ เสนีย์ เสาวพงศ์

ความรักไม่มีพรมแดน ของ วิไล วัชรวัต

ถนนไปสู่ก้อนเมฆ ของ ธัญญา  ผลอนันต์​

ฯลฯ

ได้มีการเปิดศักราชการวิจารณ์วรรณกรรมกับ 

พระเจ้าวรวงศ์เธอพระองค์เจ้าจุลจักรพงษ์ เจ้าของบทประพันธ์ เกิดวังปารุสก์

ว่ากันว่า ตัวละครใน "ละครแห่งชีวิต" มีตัวตนดังนี้

หนูสำรวย คือ ม.จ.หญิงดวงทิพย์โชติแจ้งหล้า

ย้ายพร้อม คือ พี่เลี้ยงของ ม.จ.อากาศดำเกิง

เด็กหญิงบุญเฮียง คือ เล็ก เกตุทัต อดีตต้นห้องของ ม.จ.หญิงเริงจิตรแจรง

ม.จ.อากาศดำเกิง พบรัก ม.จ.หญิงสวาสดิ์วัฒโนดม 

ซึ่งมีนามแฝงคือ "ดวงดาว" 

ม.จ.หญิงสวาสดิ์วัฒโนดม ได้แต่งนวนิยาย

คำอธิษฐานของดวงดาว เป็นเรื่องแรกในปี ๒๔๘๐ 

ต่อมาแต่งอีกหลายเล่ม อาทิ เคหาสน์สีแดง เชลยศักดิ์ ม่านไฟ

จะมีหนังสือชุดโครงการคัดสรรนวนิยายเล่มเด่น ๆของไทย ในพุทธศตรวรรษที่ ๒๐

มาจัดพิมพ์เป็นฉบับภาษาอังกฤษ เพื่อสะท้อนภาพพัฒนาการทางสังคม และวัฒนธรรมของเมืองไทย

ในยุคนั้นสู่สายตานักอ่านชาวต่างประเทศ 

ตัวอย่างนิยายดังกล่าว อาทิ

ทางเสือ โดย ศิลา โคมฉาย

ละครแห่งชีวิต โดย ม.จ.อากาศดำเกิง

เรื่องของจัน ดารา โดย อุษณา เพลิงธรรม

คำพิพากษา โดย ชาติ กอบจิตติ

พลายมลวัลลิ์ โดย ถนอม มหาเปารยะ

ทะเลและกาลเวลา โดย อัศศิริ ธรรมโชติ

ทุ่งมหาราช โดย เรียมเอง

งู โดย วิมล ไทรนิ่มนวล

เวลาในขวดแก้ว โดย ประภัสสร เสวิกุล

๑๐๐ คำถามเกร็ดชีวิตและงาน

"ดอกไม้สด"

ดอกไม้สด ชอบงานของ M.Dally นักประพันธ์สตรีชาวฝรั่งเศส

งานเขียนเรื่องแรก คือ ดีฝ่อ

นวนิยายเรื่องแรกของ ดอกไม้สด คือ ศัตรูของเจ้าหล่อน

นวนิยายเรื่องแรกที่ทำให้มีชื่อเสียงคือ ความผิดครั้งแรก

นวนิยายที่พิมพ์รวมเล่มครั้งแรก คือ สามชาย

หนังสือ "ชีวิตและงานของดอกไม้สด" โดย สมภพ จันทรประภา จะเล่าบรรยากาศการทำงานของเธอ

เป็นภรรยา สุกิจ นิมมานเหมินทร์

ซึ่ง สุกิจ นิมมานเหมินทร์ ได้มีงานเขียนหลายเล่มเช่นกัน อาทิ

รวมเรื่องเขียน 

รวมเรื่องพูด

บุพพการีบูชา

ผ่านภิภพลีลา และอื่น ๆ

สีปีในสหรัฐอเมริกาและอื่น ๆ

ฟุดฟิดฟอฟอไฟพูดไทยดีกว่า

ลาก่อนมิสเตอร์ชิปส์ (ผลงานแปลร่วม)

สำหรับเล่มที่สร้างชื่อและรู้จักกันในวงกว้าง คือ คนแซ่หลี เรื่องของคนแซ่อื่น

ว่าพลางทางชมคณานก

กลับมาที่ดอกไม้สด ในยุคหลัง ๆไม่นิยมทยอยพิมพ์ผลงานเป็นตอนๆ แต่จัดเป็นเล่ม อาทิ

สมชาย

ชัยชนะของหลวงนฤบาล

หนึ่งในร้อย

ผู้ดี

อุบัติเหตุ

นี่แหละโลก (อยากให้ชื่อ ทางเตียนทางรก มากกว่า)

นันทวัน

หนังสือ กรรมเก่า 

ดอกไม้สด ได้ ยกย่องว่าเป็นขุมวิทยาการใกล้ตัว อุปมาเหมือน Encyclopedia 

สมัยนี้ก็คงเหมือน google เคลื่อนที่

คือ เจ้าฟ้า กรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ แห่งวังปลายเนิน

และสุกิจ นิมมานเหมินทร์

เรื่องของเจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ แห่งวังปลายเนิน เดี๋ยวผม ค่อยเพิ่มเติมทีหลัง

แต่ สุกิจ นิมมานเหมินทร์​ต้องไปศึกษาอีกมากเลย เนื่องจากเคยได้ยินแต่ชื่อ ไม่เคยอ่านผลงานเลย

จำได้ ว่า ถ้าเป็น งาน อาจารย์สุลักษณ์​ อาจารย์ ก็บอกว่า บราเดอร์​ที่อัสสัมชันเคยกล่าวไว้ว่า

รุ่นพวกคุณมันใช้ไม่ได้ สู้รุ่นมัซเซอร์ ป๋วยไม่ได้ (อาจารย์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์)

อาจารย์สุลักษณ์ เมื่อได้พบกับคุณป๋วย จึงได้ถามว่า สมัยคุณป๋วย บราเดอร์ พูดจาทำนองนี้หรือไม่

อาจารย์ป๋วยบอกว่า รุ่นพวกคุณมันใช่ไม่ได้ สู้พวก ซุ่นกิ๊ด ไม่ได้ (ซุ่นกิ๊ด ในที่นี้คือ สุกิจ นิมมานเหมินทร์)

หนังสือเธอ ชื่อ หนึ่งในร้อย ถูกแปลเป็นภาษาญี่ปุ่นโดย

ยุนชิโร นิชิโน ผู้แปล คู่กรรมของ ทมยันตีเป็นภาษาญี่ปุ่นเช่นกัน

นอกจาก นวนิยายแล้ว ยังแต่งเรื่องสั้น บทความ บทวิจารณ์ และบทแปล รวมทั้งสิ้น 20 เรื่อง

ซึ่งได้รวมพิมพ์เป็นสองเล่ม ชื่อ พู่กลิ่น และ บุษบาวรรณ

โดยสรุปแล้วผลงานของ ดอกไม้สด ปัจจุบัน หอสมุดแห่งชาติถือครองลิขสิทธิ์ มีดังนี้

ศัตรูของเจ้าหล่อน

นิจ

นันทวัน

ความผิดครั้งแรก

กรรมเก่า

สามชาย

หนึ่งในร้อย

อุบัติเหตุ

ชัยชนะของหลวงนฤบาล

ผู้ดี

นี่แหละโลก

วรรณกรรมชิ้นสุดท้าย

พู่กลิ่น

บุษบาวรรณ

ซึ่งเรื่องพู่กลิ่น นั้น มีบทความ 14 เรื่องได้แก่

Romance ซ้อนเรื่องจริง, เนื้อคู่, นิด ๆ หน่อย ๆ, นิทานคำกาพย์จากต้นฉบับของฝรั่ง, ยิงสัตว์, 

แอนนากับพระเจ้ากรุงสยาม, ศิลปคืออะไร, นางในรูป, อัวรานางสิงห์, 

การอ่านจากเรื่อง Mein Kampf ของ Adoft Hitler, 4 ชั่วโมงในรถไฟ, หมองูตายเพราะงู--- หมอฟัน---,

พลเมืองดี, คนใจบุญ

ส่วน บุษบาวรรณ นั้นมี 6 เรื่อง ได้แก่

พฤติการณ์ของผู้รักความเป็นโสด, เมื่อกลับจากดูเรื่อง "วอลแตร์", บุพเพสันนิวาส, ไฟ!, 

ดวงจักษุของผู้พิพากษา, 1/500

๑๐๐ คำถามเกร็ดชีวิตและงาน

ศรีบูรพา

ศรีบูรพา เป็นนามปากกาของ กุหลาย สายประดิษฐ์ 

ผู้เป็นสุภาพบุรุษนักคิด นักเขียน นักมนุษยธรรม นักหนังสือพิมพ์คนสำคัญของไทย

ที่ยูเนสโกประกาศเกียรติยกย่องเป็นบุคคลสำคัญของโลกในวาระชาตกาล ๑๐๐ ปี

ดู กรุณา กุศลาสัย, รำลึกถึงศรีบูรพา

ดู สุภา ศิริมานนท์, ความทรงจำชีวิต และการต่อสู้ของกุหลาย สายประดิษฐ์

ดู นิธิ เอียวศรีวงศ์, คำปราศรัย ในงานวันนักเขียน ๕ พฤษภาคม ๒๕๔๕

เรื่อง "แลไปข้างหน้า" บทที่ว่าด้วยการเปลี่ยนแปลง พ.ศ. ๒๕๔๗

ดูเรื่อง "ศรีบูรพาจากมุมมองของศตวรรษที่ ๒๐" โดย ศ.เกียรติคุณ ดร. เจตนา นาควัชระ

นิยายมีชื่อ ของ ศรีบูรพา อาทิ

ข้างหลังภาพ

สงครามชีวิต

จนกว่าเราจะพบกันอีก

ดู รัญจวน อินทรกำแหง, สงครามชีวิตของ "ศรีบูรพา", วรรณกรรมวิจารณ์ ตอนที่ ๒ 

ดู สุลักษณ์ ศิวรักษ์, ปาฐกถา สุภาพบุรุษ มนุษยภาพ กุหลาบ สายประดิษฐ์

ดู พระไพศาล วิสาโล, ผู้เป็น ศรีของโลก, คือ อิสสรชน คือคนดี คือศรีบูรพา, 

หนังสือระลึก ๑๐๐ ปี ชาตกาล กุหลาบ สายประดิษฐ์

ดู ชนิด สายประดิษฐ์, ชีวประวัติโดยสังเขปของ กุหลาบ สายประดิษฐ์, ข้อคิดจากใจ 

เรื่องอ่านเล่นที่ "ศรีบูรพา" เขียนเมื่อเรียนชั้น ม.๘ คือ จ้าวหัวใจ

ดู ศักดิชัย บำรุงพงศ์, สุภาพบุรุษ "ศรีบูรพา", ศิลปวัฒนธรรม

นามศรีบูรพา ได้มาจาก คุณบุญเติม(โกศล) โกมลจันทร์ ที่มีนามปากกาว่า ศรีเงินยวงตั้งให้

บทความ "แถลงการ" เป็นบทความแรก ที่ใช้นามปากกาว่า ศรีบูรพา

"ต้องแจวเรือจ้าง" เป็นงานเขียนที่ใช้ชื่อจริง เป็นครั้งแรก

หนังสือ นวนิยาย ขนาดสั้นเรื่อง "เล่นกับไฟ"

งานเขียนเรื่องสงครามชีวิต เป็นสิ่งที่ศรีบูรพาสร้างสรรค์ขึ้น และถือเป็นงานชิ้นเอกชิ้นหนึ่ง 

น่าจะได้รูปแบบและเค้าโครงมาจาก Poor people ของ ฟีโอดอร์ ดอสโตเยฟสกี้

ดู ผช.ศ. ดร. ตรีศิลป์ บุญขจร, ศรีบูรพา กับ พัฒนากานวนิยายไทย, อิสสรชน คือคนดี คือศรีบูรพา, 

หนังสือระลึก ๑๐๐ ปี ชาตกาล กุหลาบ สายประดิษฐ์

ดู ชูศักดิ์ ภัทรกุลวณิชย์, ปริศนาข้างหลังภาพ ของศรีบูรพา, อ่าน(ไม่)เอาเรื่อง

ดู ธเนศ อาภรณ์สุวรรณ, ปริศนา ความรักในข้างหลังภาพ, รุ่งอรุณในนวนิยายไทย 

นวนิยายเรื่อง ป่าในชีวิต คือผลงานต่อจาก ข้างหลังภาพ

หนังสือ เบื้องหลังการปฏิวัติ ๒๔๗๕ เป็น 1 ใน 100 หนังสือดีในรอบ 100 ปีที่คนไทยควรอ่าน

หนังสือ บันทึกอิสสรชน ทินกรณ์ของผู้ต้องคุมขัง โดยข้อหาว่ากบฏ

กุหลาย สายประดิษฐ์เขียน ข้าพเจ้าได้เห็นมา

ขณะที่ ศรีบูรพา เขียน จนกว่าเราจะพบกันอีก

 ผลงานเด่นอื่น ๆของ ศรีบูรพา คือ

เรื่องสั้นชื่อ คำขานรับ  (ไม่แน่ใจว่าเกี่ยวข้องกับการที่ กศิดิษ ตั้งสำนักพิมพ์ ไม่ขานรับหรือไม่)

บทความ ดูนักศึกษา ม.ธ.ก. ด้วยแว่นขาว

กุหลาย สายประดิษฐ์ ได้มีโอกาส ไปปฏิบัติธรรมที่สวนโมกข์ จนถึงกับกล่าวไว้ว่า

"ถ้าเขามีหนังสือ พุทธประวัติจากพระโอษฐ์สักหนึ่งเล่ม

และมีธรรมเทศนาของท่านสัก 3 เรื่อง คือ 

วิถีแห่งการเข้าถึงพุทธธรรม

ภูเขาแห่งพุทธธรรม

เรื่องความสงบ

เพียงหนังสือ 4 เล่มนี้ก็เป็นการเพียงพอที่พุทธศาสนิกชนจะลงมือปฏิบัติธรรมได้อย่างเต็มศรัทธาแล้ว"

สามารถหาอ่านงานของ "ศรีบูรพา" ที่เกี่ยวกับธรรมได้จาก

หนังสือ อุดมธรรม กับผลงานชุดพุทธศาสนา โดย ศรีบูรพา

จดหมายโต้ตอบระหว่างท่านพุทธทาสภิกขุกับ "ศรีบูรพา"

ข้อเขียนของสุพจน์ ด่านตระกูล ในชื่อ "คุณกุหลาบ สายประดิษฐ์"

ดู สุพจน์ ด่านตระกูล,​ รำลึกถึงศรีบูรพา กุหลาบ สายประดิษฐ์,​

ดู ไพศาล มาลาพันธุ์, ศรีบูรพา อาชญากรผู้ปล่อยนกพิราบ

งานที่แปล และเขียนในคุกมีดังนี้

แลไปข้างหน้า กับ แม่ภาคแรก ของแม็กซิม กอร์กี้ และบทกวีอาชญากรผู้ปล่อยนกพิราบ

หนังสือเล่มสุดท้ายของสำนักพิมพ์สุภาพบุรุษ คือ หนังสือ "ไปสหภาพโซเวียต"

ศรีบูรพา แปลวานวรรณกรรมไว้ไม่มากชิ้น ที่ค้นพบและรวมเล่มแล้ว เรื่องสั้นมีแค่ 3 เรื่อง

รวมอยู่ในเล่ม "ในยามถูกเนรเทศ" แปลจากเรื่องสั้นของ อันตัน เชคอฟ 

และของเมอร์เซ็ท มอห์ม

แต่ถ้าดู "ทินกรณ์ของผู้ต้องคุมขังโดยข้อหาว่าเป็นกบฏ" ก็พบว่า ได้แปล

รีเบคกา, ประวัติ นโปเลียน 

ประวัติบุคคลที่แปลมีหลายชิ้น เช่น 

"เขาถูกบังคับให้เป็นขุนโจร" แปล และเรียบเรียงจากประวัติการต่อสู้ของ เน็ด เคลลี่

"ชีวิตสอนอะไรแก่สตรีโซชลิสต์ อังกฤษ" เป็นงานรวบรวมแปลชีวประวัติของบุคคลที่น่าสนใจ

และสร้างประโยชน์แก่สังคม มีรวมทั้งหมด 5 คน

เป็นงานแปลร่วม ระหว่าง กุหลาบ สายประดิษฐ์​ และจูเลียต โดย 

กุหลาบ สายประดิษฐ์​แปล 3 ชิ้น  คือ

ชีวิตสอนอะไรแก่ข้าพเจ้า เป็น ชีวประวัติของมิสบอนฟิลด์ ผู้นำกรรมกรอังกฤษ

ซุนยัดเซ็น

จิตรกรชาวไร่ ชีวประวัติของจีออตโต

ปรัชญาของลัทธิมาร์กซิสต์

กำเนิดครอบครัวของมนุษยชาติ กล่าวถึงความเป็นมาของมนุษย์ยุดดึกดำบรรพืจนถึงอารยธรรม

โดยใช้หลักทฤษฎีของ Lewis Henry Morgan 

ระเบียบสังคมมนุษย์ เป็นหนังสือเรียบเรียงเชิงประวัติสังคมวิทยา

ต่อจากชุด "กำเนิดครอบครัวของมนุษยชาติ"

ดู รุ่งวิทย์ สุวรรณอภิชน, ศรีแห่งวรรณกรรมไทย

เรื่องสั้นของ ศรีบูรพาอีก 2 ชุด คือ

ขอแรงหน่อยเถอะ

รวมเรื่องสั้นรับใช้ชีวิต มีนวนิยายอย่างเรื่องลูกผู้ชาย, ปราบพยศ, แสนรักแสนแค้น, มารมนุษย์, 

ผจญบาป, สิ่งที่ชีวิตต้องการ, โลกสันนิวาส, หัวใจปรารถนา, อำนาจใจ 

ถ้าเลือกได้เล่มเดียวให้อ่าน "ข้อคิดจากใจ" ของ กุหลาบ สายประดิษฐ์

ศรีเงินยวง ผู้แปล มาดามซองเยน, ทำลายคุกบาสติลล์ ฯลฯ

๑๐๐ คำถามเกร็ดชีวิตและงาน

ไม้ เมืองเดิม

ดู สุวิทย์ ว่องวีระ, ไฟชีวิตของศิลปินไพร่ ชำระประวัติมืดมนของไม้ เมืองเดิม

ดู เหม เวชกร "จากย่ามแห่งความทรงจำของ เหม เวชกร"

ดู วัฒน์ วรรลยางกูร เบื้องหลังของเบื้องหลังบันทึกบรรณาธิการ, คมดาบคันไถ, ไม้ เมืองเดิม

ดู ยศ วัชรเสถียร, มนัส จรรยงค์ และไม้ เมืองเดิม

ดู สุวรรณ เชื้อนิล, การศึกษาวิเคราะห์นวนิยายเรื่อง "ขุนศึก" ของไม้เมืองเดิม

ดู เหม เวชกร ชีวิต และงานของไม้เมืองเดิม, จากหนังสือศิลปิน ปีที่ ๑ เล่มที่​ ๓ กันยายน ๒๔๘๕

หนังสือเรื่อง "ทหารเอกพระบัณฑูร" และ "ขุนศึก"

หนังสือเล่มแรก คือ "เรือโยงเหนือ"

เล่มที่สองคือ "ห้องเช่าเบอร์ ๑๓"

เรื่องต่อมาคือ "ชาววัง"

เล่มต่อมาคือ "แผลเก่า"

ดู เหม เวชกร,​จากย่ามความทรงจำ, แด่เหม เวชกร 

นิยายเกี่ยวกับชีวิตทะเล "สินในน้ำ"

ผลงานก่อนมาเป็นไม้ เมืองเดิม  มีดังนี้

ศึกหน้าหอ ใช้นามปากกา "แมนโดริน"

วาสนาไอ้เอี้ยง ไม่ทราบนามปากกา

เรือโยงเหนือ ไม่ทราบนามปากกา

ห้องเช่าเบอร์ ๑๓ ไม่ทราบนามปากกา

ชาววัง ใช้นามปากกา "กฤษณา พึ่งบุญ"

คนดีศรีอยุธยา ใช้นามปากกา "ฮ.ไพรวัลย์"

ผลงานทั้งหมดในนามปากกา ไม้ เมืองเดิม มีทั้งหมด 43 เรื่อง

แผลเก่า

หนามยอก

หนามบ่ง

แสนแสบ

ชายสามโบสถ์

รอยไถ

เรือเพลง

เรือเร่

ศาลเพียงตา

เกวียนหัก

เสือทุ่ง

หมื่นซ่อง

ล้างบ้าง

ศึกกระทุ่มลาย

กลางเพลิง

วิวาห์ล่ม

สาวชะโงก

เสือข้าม

ข้าเก่า

อ้ายขุนทอง

โป๊ะล่ม

สินในน้ำ

บางระจัน

ทหารเอกพระบัณฑูร

ขุนศึก

นางห้าม

อาสาหกเหล่า

สำเภาล่ม

หาสาพ่าย

ข้าหลวงเดิม

แม่หม้าย

สองศึก

หน้าไถ

เสือบาง

นางถ้ำ

ค่าน้ำนม

บึงขุนสร้าง

กระท่อมปลายนา

จะจากน่าเลิ่ง

คุ้งเผาถ่าน

บ้านนอกเข้ากรุง

คนละถิ่น

ลมตะเภา

นอกจากนี้น่าจะมี หนังสืออื่น ๆอีกเช่น 

"ตะวันตกดิน" ซึ่งน่าจะเป็นเรื่องสุดท้าย และเขียนไม่เสร็จ

การเขียนขุนศึก ไม้ เมืองเดิม ต้อง พงศาวดารสองเล่ม แล้ว ยังต้องศึกษา

เอกสารชั้นต้นของยุคกรุงศรีอยุธยาอีกหลายเล่ม เช่น กฎ มณเฑียรบาล และบทพระอัยการต่าง ๆ

แล้วยังต้องอ่านตำรับพิชัยสงคราม กับตาราขนบธรรมเนียมประเพณีในราชสำนักกรุงศรีอยุธยาด้วย

ดู คำนำเสนอ ไอ้เสมา "ขุนศึก" ของไม้ เมืองเดิม ไพร่ได้ดีเพราะตีเหล็กที่ย่านสำพะนี

แนะนำหนังสือ บัลลังก์แห่งความทุกข์เข็ญ ของ สุมทุม บุญเกื้อ

"เอื้องแซะเมืองนาย" ของ ลพบุรี

"เห่าดง" ของ พนมเทียน

"ลูกรัก-เมียขวัญ" ของ อรวรรณ

นิยายอิงพงศาวดารขุนศึก ของ ไม้ เมืองเดิม  ของ ประยุกต์​ บุนนาค

ดู จินตนาการของไม้ เมืองเดิม ในนิยายอิงพระราชพงศาวดาร เรื่องขุนศึก

เรื่องเกี่ยวกับช้าง ต้องอ่าน คำฉันท์ดุษฎีสังเวย,​ 

คำฉันท์กล่อมช้างครั้งกรุงเก่า และคำฉันท์คชกรรมประยูร

ดู มนู จรรยงค์, บ้านสนามเป้า แหล่งผลิตวรรณกรรมลูกทุ่ง

ดู ลมูล อติพยัคฆ์, ไม้ เมืองเดิม นักปกครอง(เมีย)ชั้นยอด